نویسندگی
شخصیت پردازی در داستان و غافلگیری خواننده + نکات نوشتن کتاب کودک
شخصیت‌پردازی در داستان
این مطلب درباره تناسب نثر با شخصیت‌ها، غافلگیری خواننده با صحنه‌پردازی خلاق، و نکاتی برای نوشتن کتاب کودک است.
شخصیت‌پردازی در داستان
یکی از مواردی که به شخصیت پردازی خوب در داستان کمک می‌کند بحث استفاده از نثرِ درست است. منظورم از نثر درست چیست؟
گویش و نثرِ هر کاراکتری که وارد داستان می‌کنید باید با شخصیت او متناسب باشد؛ مثلاً وقتی یک راننده را وارد داستان می‌کنید باید با ادبیات یک راننده و وقتی یک معلم را وارد می‌کنید از زبان و با ادبیات یک معلم بنویسید. اگر شخصیت داستان شما استاد دانشگاه است، خواننده باید از کلماتی که از قول او می‌نویسید خود، متوجه شود که این صحبتِ یک استاد دانشگاه است.
نباید همه‌ی متن یکسان باشد و خواننده فرق طرز بیان شخصیت‌های مختلف را احساس نکند و حس کند که همه‌ی شخصیت‌ها با گویشی یکسان صحبت می‌کنند. این موضوع بر جذابیت داستان تأثیر منفی می‌گذارد. برای افزایش تأثیر و موفقیت داستان، باید گویش‌های افراد، گویش‌های مختلفی باشند. کتاب‌های پرفروش این حالت را دارند و شما وقتی آن‌ها را می‌خوانید، دقیقاً احساس می‌کنید که شخصیت‌های مختلف با لحن گفتار متفاوت صحبت می‌کنند.
این مطلب، فقط برای نوشتن داستان یا ادبیات داستانی نیست؛ حتی اگر یک کتاب غیرداستانی می‌نویسید، باید شیوه‌ی نوشتن از زبان هر شخص، متناسب با شخصیت و موقعیت او باشد. اگر مخاطبان کتاب شما دانش آموزان هستند نوع خاصی باید بنویسید. اگر مخاطبان کتاب شما دانشگاهیان و استادان دانشگاه هستند نیز همین‌طور.
مواقعی هست که اگر در کتاب خود یک مثال بزنید برای نوعی مخاطب کفایت می‌کند؛ ولی برخی مواقع باید از زاویه‌های مختلف به موضوع نگاه کنید و مثال‌های متعددی بیاورید تا موضوع برای نوع دیگری از مخاطبان جذاب باشد. کتاب‌های پرفروش اغلب از این تکنیک استفاده می‌کنند، شما هم در کتاب خود از این روش استفاده کنید.
چگونه می‌توانید خوانندگان داستان‌های خود را غافلگیر کنید؟
وقت نوشتن داستان توجه داشته باشید که خواننده قبل از داستان شما داستان‌های خیلی زیادی خوانده و برای اینکه داستان شما برای او جذاب باشد داستان شما باید او را غافلگیر کند.
یکی از بهترین روش‌ها برای غافلگیری مخاطبتان ایجاد صحنه‌ی جدید و خلاف روال معمول برای وقایع است. مثلاً در اغلب داستان‌ها صحبت‌های عاشقانه‌ی یک زن و مرد در محیط‌های رمانتیک مثلاً در کافی‌شاپ یا کنار دریا یا مشابه چنین مکان‌های انجام می‌شود و استفاده از چنین صحنه‌هایی خیلی متداول است.
برای جذاب‌تر کردن صحنه شما می‌توانید شخصیت‌های داستان را به مکانی غیرمعمول‌تر ببرید، مثلاً به شهر بازی و صحنه شامل صحبت‌ها و ابراز عشق این دو به هم در حالی باشد که در چرخ فلک نشسته‌اند. تغییر صحنه در داستان به غافلگیری مخاطب خیلی کمک می‌کند و داستان شما برای او جذاب می‌شود.
چند نکته در مورد نوشتن کتاب‌های کودک
«نادر ابراهیمی» فعالیت حرفه‌ای خود را در زمینه‌ی ادبیات کودکان، با تأسیس «مؤسسه‌ی همگام با کودکان و نوجوانان» شروع و در آن مؤسسه کار بر روی ادبیات کودک را به‌صورت متمرکز ادامه داد. این مؤسسه، برای مطالعه‌ی مسائل مربوط به کودکان و نوجوانان برپا شد و فعالیتش را در حیطه‌ی نوشتن، چاپ و پخش کتاب، نقاشی، عکاسی و پژوهش درباره‌ی خُلق‌وخو، رفتار، زبان کودکان و بررسی شیوه‌های یادگیری آنان دنبال کرد. این مؤسسه عنوان «ناشر برگزیده‌ی آسیا» و «ناشر برگزیده‌ی نخست جهان» را از جشنواره‌های آسیایی و جهانیِ تصویرگریِ کتاب کودک دریافت کرد. ابراهیمی در زمینه‌ی ادبیات کودکان، جایزه‌ی نخست «براتیسلاوا» و جایزه‌ی نخست تعلیم و تربیت «یونسکو» را دریافت کرده است.
نادر ابراهیمی معتقد است نویسنده‌ی کودک باید به فنون زیر مسلط باشد:
- فن کوتاه سازی و ساده سازی جمله‌ها
- فن به کار بردن ساده‌ترین و آشناترین کلمات
- فن به کار بردن کلماتی با کمترین بخش یا هجا.
چرا دانش زبانی زن‌ها بیشتر است
آقای «ابراهیم یونسی» کتابی به نام هنر داستان‌نویسی دارند که مدت‌های زیادی است که در بازار کتاب هست و چندین بار چاپ شده؛ البته ایشان چند سال پیش فوت کردند و امروز در میان ما نیستند اما این کتاب ایشان هنوز به‌عنوان مرجعی خوب برای علاقه‌مندان به داستان نویسی معرفی می‌شود.
مدت‌ها قبل، از همین نویسنده مصاحبه‌ای می‌خواندم که در آن، جمله‌ی زیبایی داشتند به این مضمون که زن‌ها عموماً دانش زبانی بالاتری دارند.
ایشان در مورد علت این موضوع چنین گفته‌اند:
زن با هر بچه‌ای که به دنیا می‌آید خودش تمرین زبان آموختن می‌کند و از این لحاظ از مرد خیلی جلوتر است. زن‌ها در تکامل زبان نقش عمده‌ای دارند، مثال‌ها و تشبیه‌هایی که آن‌ها به کار می‌برند پر از نوآوری و خلاقیت است. علاوه بر آن من شاهدم که مادران در کنار بچه‌هایشان باید درس‌های مدرسه را هم بخوانند؛ این یعنی از درس و مشق جا نمی‌مانند. ما می‌بینیم هر کدام از آن‌ها علاوه بر تحصیلات خودشان چندین دیپلمِ دیگر هم می‌گیرند پس مرتب با زبان آموزش درگیر هستند…
اگر علاقه‌مند به داستان‌نویسی هستید توصیه می‌کنم کتاب‌های آقای ابراهیم یونسی را مطالعه کنید.
درخواست مشاوره
برای دریافت مشاوره نوشتن و ویرایش کتاب، فرم زیر را پر کنید: