چگونه کتاب خود را بفروشیم؟ نکاتی از رضا امیرخانی و یک مثال واقعی از فروش کتاب

صحبت‌های «رضا امیرخانی» درباره‌ی پخش کتاب

«حرفه‌ی پخش کتاب، موضوع مهمی است. فکر نکنید این کار به عهده‌ی ناشر است. خیلی از ناشران هنوز این کار را بلد نیستند و خودتان باید پخش کتاب را یاد بگیرید. من موقعی که کتابم چاپ می‌شود (رفقا اصلاً تعارف ندارم) اگر دانشگاه «شهرکرد» مرا دعوت کند حتماً می‌روم چرا؟ چون در دانشگاه، دانشجو کتاب را می‌خواند. حتماً می‌روم و در همه‌ی نشست‌های دانشگاهی شرکت می‌کنم.
این یک چیزِ ننوشته بین من و ناشر است؛ پس وقتی کتابم چاپ شد من باید کمکِ ناشر باشم. نمی‌توانم بگویم که به من چه. کتاب مال من است، مال ناشر هم هست، هر دوی ما باید از این راه سود کنیم فلذا حتماً همه‌ی نشست‌ها را می‌روم شرکت می‌کنم، می‌روم شهرهای مختلف، می‌روم و می‌چرخم در دنیا. یک روز در آمریکا در کتابخانه‌ی عمومی نشسته بودم، یک‌هو دیدم یک آقایی آمد (وقت گرفته بود) آمد و خودش از پشت ماشین، کتاب‌هایش را درآورد روی میز چید. خودش بود و صحنه را کسی برایش آماده نکرد.
کتاب‌ها را گذاشت، بیسکویت خریده بود، آن را گذاشت آنجا نشست و گفت: سلام من نویسنده‌ی این کتاب هستم، امروز آمده‌ام اینجا تا برایتان بگویم فردا از شهر «سنتنیال» می‌روم مثلاً به «پیتسبورگ». امروز آمده بود که بگوید این کتابی که من نوشتم این فایده را دارد، خواهش می‌کنم بیایید بخرید.
این کار را ما خجالت می‌کشیم انجام بدهیم. البته من هم این کار را نمی‌کنم ولی کاری که می‌کنم شبیه این است، خجالت هم ندارد.»

می‌خواهم بگویم وقتی که کتاب درمی‌آید، تازه کارِ شما شروع می‌شود. این طور نیست که همه چیز را بیندازید گردن ناشر، شما هم باید در فروش کتاب زحمت بکشید. بهترین راه فروش کتاب این است که با اشخاص مختلف رابطه بگیرید. باید سعی کنید به‌نوعی، ارتباط بگیرید، حالا این نوع، می‌تواند نوع محترمانه باشد. من نمی‌گویم که بروید دم مترو بساط کنید ولی به‌نوعی باید بتوانید ارتباط بگیرید.

چگونه باید کتاب خود را بفروشید؟

بستگی به هدفی که از چاپ کتاب دارید انتخاب شیوه‌ی چاپ کتاب شما می‌تواند متفاوت باشد. اگر کتاب را با هدف رزومه نویسی تولید می‌کنید، امکان اینکه ضمن انجام کلیه‌ی مراحل ثبت آن در بانک‌های اطلاعاتی، آن را با تیراژ کم مثلاً ده نسخه یا حتی کمتر منتشر کنید، هست. با این روش، کتاب، عرضه‌ی بیرونی فراگیر نخواهد داشت و فقط در رزومه‌ی شما ثبت می‌شود و خودتان یکی دو نسخه از کتاب را به‌عنوان یادگار خواهید داشت.
اگر به دلایل دیگر تصمیم گرفتید که کتاب خود را به‌صورت انبوه مثلاً هزار نسخه چاپ کنید و بفروشید، این سؤال برای شما پیش می‌آید که برای پخش این کتاب باید چه‌کار کنم؟! آیا کتاب‌فروشی‌ها این کتاب را از من می‌گیرند؟ آیا این کتاب قابلیت فروش خواهد داشت؟

اگر قواعد بازی را ندانید، امکان بُرد وجود ندارد

این جمله را در پروفایل یکی از دوستان دیدم: «اگر قواعد بازی را ندانید، امکان بُرد وجود ندارد»
اگر قواعد بازار کتاب را ندانید، امکان پرفروش شدن کتاب شما خیلی کم است. برای اینکه یک کتاب، کتاب پرفروشی شود باید در آن چندین اصل رعایت شود. اینکه فقط یک محتوایی یا انبوه محتوا را مثلاً درباره‌ی تخصصی که داریم جمع آوری کنیم و در نرم افزار وُرد تایپ کرده و کتابی چاپ کنیم و بعد انتظار داشته باشیم که مردم استقبال خوبی از آن بکنند، انتظار درستی نیست.
برای اینکه یک کتاب پرفروش باشد مسائل زیادی باید در آن رعایت شود. انتخاب اسم، ترتیب درج موضوع و محتوا، شیوه‌ی نگارش، صفحه آرایی و مواردی دیگر هستند که باید همگی درست انجام شوند تا کتاب، پرفروش شود. در غیر این صورت، همیشه این امکان هست که کتابی تولید شود و از آن کتاب استقبال نشود. من این مباحث را به‌طور علمی و عملی و قدم‌به‌قدم در دوره‌هایی خاص آموزش می‌دهم. آموزش‌هایی در مورد اینکه چطور کتاب را به کتاب پرفروش تبدیل کنید. اگر همه‌ی این اصول را رعایت و کتاب را هم چاپ کنیم باز توقع فروش کتاب ما توسط کتاب‌فروشی‌ها چندان عملی نیست. حتی می‌خواهم بگویم کتاب‌فروشی مکان خوبی برای فروش کتاب نیست. حتی وقتی تعدادی از کتاب شما با روش‌هایی که در مورد آن‌ها هم توضیح خواهم داد در یک کتاب‌فروشی عرضه شود در میان انبوه کتاب‌های دیگر با موضوع مشابه قرار می‌گیرد.
در این حالت، وقتی فروشنده می‌خواهد کتاب درخواستیِ مشتری را به او معرفی کند گزینه‌های مختلفی هست؛ مثلاً اگر کتاب شما در مورد روانشناسی کودک باشد، فروشنده‌ی کتاب به مشتری، قفسه‌ای را که مخصوص کتاب‌های روانشناسی است نشان می‌دهد. در ادامه، مشتری، خود، کتاب‌ها را برای خرید، مقایسه و برآورد می‌کند.
پیشنهاد من این است که روی فروش کتاب‌فروشی‌ها خیلی تمرکز نکنید. فکر نکنید که کتاب‌فروش باید کتاب شما را بفروشد. در حقیقت شما باید خودتان کتاب را بفروشید.

یک مثال واقعی از نحوه‌ی درست فروش کتاب

در اینجا می‌خواهم برای شما یک نمونه‌ی عملی و مطالعه‌ی موردی را درباره‌ی یکی از کسانی که ما در انتشارات خود، کتاب او را چاپ کردیم و موفقیت خوبی هم داشت بیان کنم تا ببینید پس از چاپ کتاب باید چه مراحلی را برای فروش کتاب طی کرد. ما کتابی در مورد روانشناسی و تربیت کودک چاپ کردیم. در تولید این کتاب تمام اصول علمی که به آن‌ها اشاره کردم رعایت شد. نویسنده تمام مواردی که من در کلاس‌های خودم آموزش می‌دهم را رعایت کرده بود. کتاب آماده‌ی چاپ شد.
مؤلف این کتاب یک کانال تلگرامی ایجاد کرد و هر بار به‌صورت روزانه مواردی را که در کتاب توضیح داده بود در آن کانال قرار داد و در آن کانال، خودش را به‌عنوان مشاور تربیت کودک معرفی کرد.
هم‌زمان، پیچ اینستاگرامی هم ساخت و باز در آن پیج، هر بار مطالبی از کتاب و مواردی دیگر از آموزش‌هایی که در زمینه‌ی تخصصی خودش (تربیت کودک) داشت را قرار داد. با توجه به تخصصی و کاربردی بودن مطالب صفحات اجتماعی این مؤلف، در مدت خیلی کوتاهی با استقبال خوبی مواجه شد و در اینستاگرام خود، فالوورهای زیادی پیدا کرد. اعضای کانال او خیلی زیاد شدند و طوری بود که افراد، آن اطلاعات را خیلی زیاد باهم به اشتراک می‌گذاشتند.
همین موضوع باعث شد در زمان کوتاهی این نویسنده یک نویسنده‌ی شناخته شده بشود. در حقیقت شبکه‌های اجتماعی و کتاب او به‌نوعی همدیگر را پوشش دادند.
در این حالت، نویسنده مطلبی در اینستاگرام خود می‌گذارد که مثلاً من نویسنده‌ی کتاب فوت‌وفن‌های تربیت کودک هستم و کتاب را معرفی می‌کند. مردم از اطلاعات کتاب مطلع می‌شوند و نویسنده در عین حال به سؤال‌های مخاطبان جواب می‌دهد و مردم از طریق صفحات اینستاگرام متوجه می‌شوند که کتاب منتشر شده است. مؤلفی که مثال زدم با استفاده از همین روش توانست خیلی خوب در بازار شناخته شود. او در عین حال به سؤال‌های مخاطبان هم جواب می‌داد.
این حالت باعث شد که در فضای مجازی، نسبت به این نویسنده حس اعتماد به وجود بیاید. الآن وقتی مخاطبان در آن شبکه‌های اجتماعی سؤالاتی می‌کنند؛ مؤلف، کتاب خود را معرفی می‌کند و می‌گوید من به سؤالات شما کاملاً پاسخ داده‌ام و پاسخ سؤالات شما در این کتاب است و می‌توانید آن را تهیه و مطالعه کنید و جواب سؤالات خود را بدانید.
با همین روش، چاپ اول آن کتاب، در مدت کوتاهی تمام شد و اصلاً به فروش فروشگاهی و کتاب‌فروشی نرسید. کل فروش آن کتاب از طریق شبکه‌های اجتماعی بود. علاوه بر فروش خوب کتاب این مؤلف، درهای زیادی برای او باز شد. او دیگر یک کتاب و شبکه‌های اجتماعی داشت و مردم به‌واسطه‌ی آن کتاب به او اعتماد داشتند و با او در ارتباط بودند. معرفی از طریق شبکه‌های اجتماعی باعث شد مؤلف ما درخواست‌های زیادی از مراکز مختلف برای تدریس در آن مراکز دریافت کند. مهدکودک‌ها و مدارس از او درخواست کردند مواردی را به خانواده‌های دانش‌آموزانِ آن‌ها یا به خانواده‌ی بچه‌هایی که در مهدکودک هستند آموزش دهد و این موضوع تبدیل به کسب‌وکاری برای مؤلفِ موردنظر ما شد.
به هر حال اگر شما هم می‌خواهید به‌عنوان کارشناس یک مبحث شناخته شوید، بهترین روش برای این کار، نوشتن کتاب است و در این مورد، فروش کتاب از طریق کتاب‌فروشی‌ها الزامی نیست؛ البته ممکن است آن‌ها کمک کنند. برای داشتن کتاب موفق، فقط اطلاعاتی که در آن هست کافی نیست. باید کتابی نوشته شود که مورد استقبال بازار قرار بگیرد.
در دوره‌ی آموزشی نوشتن، تولید و چاپ کتاب پرفروش که من طراحی کرده‌ام به شرکت کنندگان آموزش می‌دهم که چه‌کار کنند که کتاب آن‌ها در کتاب‌فروشی‌ها راحت‌تر دریافت شود و کتاب‌فروشی‌ها کتاب آن‌ها را بیشتر به مشتری معرفی کنند. اگر می‌خواهید خیلی سریع‌تر به این آموزش‌ها دسترسی پیدا کرده و در زمان کمتری این آموزش‌ها را طی کنید می‌توانید در دوره‌ی آموزشی نوشتن، تولید و چاپ کتاب پرفروش شرکت کنید. این دوره به‌صورت حضوری و غیرحضوری (که به‌صورت اطلاعات روی سی‌دی است) به شما تحویل داده می‌شود.