هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
اشتباهات نویسندگی و چاپ کتاب
اشتباهات مرگبار در بازاریابی و فروش کتاب: از توهم بازار صنفی تا وعده‌های ادارات
اشتباهات مرگبار در بازاریابی و فروش کتاب: از توهم بازار صنفی تا وعده‌های توخالی ادارات
من می‌دانم، همه مغازه‌های فلان صنف کتاب من را می‌خرند! یک‌بار در مورد چاپِ کتاب آموزش آرایشگریِ زنانه مراجعه‌کننده‌ای داشتم. وقتی از او پرسیدم بازار این کتاب کجاست و کجا می‌خواهید کتاب را بفروشید، گفت: در آرایشگاه‌های زنانه. ولی واقعیت این است که آرایشگاه‌ها تمایل ندارند کتاب خودآموز آرایشگری به مشتری‌هایشان بفروشند و آن‌ها را از مراجعه به خودشان بی‌نیاز کنند. این اشتباه را خود ما نیز انجام دادیم. یک بار کتابی درباره‌ی روش استفاده‌ی صحیح از دستگاه «تردمیل» منتشر کردیم. در ذهن ما بازار بالقوه‌ی آن کتاب، فروشندگان دستگاه تردمیل بود. در سال گذشته این کتاب را با قیمت مناسب منتشر کردیم. طبق محاسبه‌ی ما و با توجه به نبودن کتابِ مشابه در بازار، کسی که در آن زمان مثلاً یک تردمیل می‌خرید، خیلی راحت می‌توانست کتاب ما را هم بخرد اما اشتباه کرده بودیم.
فروشندگان دستگاه تردمیل هیچ تمایلی به عرضه‌ی این کتاب در فروشگاه خود نداشتند چرا که در ذهنشان محاسبه می‌کردند که اگر ما همین زمانی را که صرف فروش یک کتاب می‌شود به فروش سایر کالاهای فروشگاه اختصاص بدهیم، سود بیشتری نصیبمان خواهد شد. با این ذهنیتِ فروشندگان، با وجود تلاش زیادِ ما، فروشگاه‌های لوازم ورزشیِ کمی حاضر به عرضه‌ی این کتاب در فروشگاه‌هایشان شدند.
برای بررسی اصول کاربردی معرفی اثر و استراتژی‌های صحیح، مقاله بازاریابی کتاب به روش مغازه‌داران را در سایت کلید آموزش مطالعه کنید.
تکیه بر تعریف و تمجید دوستان و توهم بازار تشنه
مخاطبان کتاب شما فقط دوستان و آشنایان نزدیک شما نیستند. اگر در جمع دوستان و یا در گروه‌هایی در شبکه‌های اجتماعی، از کتاب شما تعریف می‌کنند به معنای این نیست که بازار تشنه‌ی کتاب شما است و همین استقبال در بازار واقعی هم از کتاب شما خواهد شد. خیلی از اطرافیان به خاطر احترام به شما یا رودربایستی از کتابتان تعریف می‌کنند اما آن‌ها مشتریِ واقعی کتاب شما نیستند چون برای تهیه‌ی آن پول پرداخت نمی‌کنند و یا حتی زمان کافی برای مطالعه‌ی کامل کتاب صرف نمی‌کنند. برای فروش واقعی کتاب باید برای آن بازاریابی کرد. مخاطبی که تاکنون هیچ نامی از شما نشنیده و هیچ نوشته‌ای از شما ندیده است احتمال کمی دارد که مشتری شما شود. به تعریف و تمجید اطرافیان اکتفا نکنید و برای کتابتان بازاریابی کنید.
غرور نویسنده و تعیین شرط و شروط سخت‌گیرانه برای پخش و فروش
هر نویسنده‌ای اولین بار که کتاب خود را در دست می‌گیرد لحظه‌ی زیبایی را تجربه می‌کند. او با غرور و افتخار، نتیجه‌ی مدت‌ها تلاش خود را می‌بیند اما بعضی نویسندگان تا مدت‌ها با این احساس غرور می‌مانند. درست است که شما برای نوشتن و چاپ کتاب، زحمت زیادی کشیده‌اید اما فروش کتاب با غرور سازگار نیست. این غرورِ برخی از نویسندگان باعث می‌شود در تعامل با خریداران کتاب ازجمله مراکز پخش کتاب و کتاب‌فروشی‌ها انعطاف کمی داشته باشند و در نتیجه کتابشان کمتر فروش برود و به دنبال این وضعیت و پس از این‌که کتاب، فروش نرفت، تازه به این نتیجه برسند که لازم است انعطاف بیشتری داشته باشند اما متأسفانه برخورد اولیه‌ی آن‌ها، کتاب‌فروش‌ها و مراکز پخش را نسبت به کتاب‌های این نویسندگان دلسرد کرده و آن کتاب‌ها از لیست خریدهای آن‌ها حذف شده‌اند و از تاریخ چاپ کتاب هم مدتی گذشته است و به جریان انداختن دوباره‌ی فروش کتاب انرژی زیادی می‌برد. بهتر است از همان اول، سخت‌گیری نکنید.
این تصور اشتباه که ناشر موظف به پخش و فروش کتاب است
بعضی نویسندگان تصور می‌کنند که با نوشتن کتاب، کار آن‌ها تمام شده است و دیگر باید گوشه‌ای بنشینند تا ناشر، کتاب را برای آن‌ها بفروشد، امّا واقعیت این است که برای موفقیت کتاب، هم فعالیت ناشر لازم است و هم فعالیت نویسنده. هیچ‌کس به‌اندازه‌ی نویسنده‌ی کتاب بر موضوع کتاب مسلط نیست و نمی‌تواند با اشتیاق او افراد را به خواندن کتاب علاقه‌مند کند. «رضا امیرخانی» نویسنده‌ی موفق کشور در یکی از سخنرانی‌هایش می‌گفت من هنوز برای معرفی هر یک از کتاب‌هایم به شهرهای مختلف سفر می‌کنم و در دانشگاه و کتاب‌فروشی‌ها جلسات رونمایی و معرفی ترتیب می‌دهم. از طرف دیگر، اگر به فهرست کتاب‌های منتشرشده‌ی هر ناشری مراجعه کنید، خواهید دید که نسبتِ تعداد افراد تیم او نسبت به تعداد کتاب‌هایی که منتشر کرده بسیار کوچک است.
مثلاً یک انتشارات با بیست نفر کارمند و هزار عنوان کتاب را در نظر بگیرید. اگر حتی همه‌ی بیست نفر کارمند هم در بخش فروشِ کتاب متمرکز شوند، هر نفرشان چقدر زمان می‌تواند به فروش هر کتاب از فهرستی که هزار عنوان دارد اختصاص دهد؟! اما خودِ نویسنده می‌تواند با تمرکز بیشتر، نتایج بهتری در این مورد بگیرد. برای مطالعه راهکارهای بیشتر، بخش مقالات بازاریابی کتاب را بررسی کنید.
اعتماد به وعده‌های خرید فله‌ای و ادارات
این اشتباه، یکی از مرگبارترین اشتباهات در چاپ کتاب است. ممکن است در یک جلسه یا مهمانی با شخصی ملاقات کنید که ادعا کند ارتباطی در یکی از ادارات دارد که می‌تواند تعداد قابل توجهی از کتاب شما را به آن اداره بفروشد. حتی گاهی بر اساس پیش‌فرض خرید کتاب، درخواست تغییراتی در کتاب به شما داده می‌شود؛ از قبیلِ این‌که کتاب را با کاغذ گلاسه یا رنگی چاپ کنید و… به این وعده‌ها دل نبندید و بر اساس حرف آن‌ها برنامه‌ریزی نکنید. در حالت کلی، هدفِ بسیاری از این وعده‌ها انگیزه دادن به شما است و جدی نیست. وقتی کتاب شما چاپ شد، تازه آن وقت است که بهانه‌ها شروع می‌شوند، بهانه‌هایی مثل این: «من می‌خواهم بخرم، معاون اداره مخالف است. ذی‌حساب تأیید نکرده است. شریکم گفته فعلاً جای دیگر سرمایه‌گذاری کنیم» و…
حتی اگر آن‌ها در صحبت خود صادق باشند و بخواهند به وعده‌ی اولیه عمل کنند، معلوم نیست با تغییرات مدیریتی که معمولاً در ادارات اتفاق می‌افتد مدیر بعدی هم سیاست قبلی را ادامه دهد. خودتان برای کتابتان برنامه‌ی فروش داشته باشید و دلتان را به این وعده‌ها خوش نکنید. در طی سال‌های فعالیت انتشاراتی‌ام موارد متعددی دیده‌ام که افراد با خوش‌بین بودن به چنین وعده‌هایی دچار مشکلات مالیِ بزرگی شده‌اند. یکی از سخنرانان معروف، چند سال قبل برای مرکز آموزش یکی از بانک‌ها دوره‌ای آموزشی برگزار کرد و در ارتباطی بین آن‌ها ایجاد شد به او پیشنهاد کردند یک مجموعه کتابِ هفت‌جلدی در مورد مهارت‌های ICDL تولید کنید تا بانک، آن مجموعه کتاب را از او بخرد. تیراژِ مورد درخواست برای هر عنوان، ۱۰ هزار جلد اعلام شده بود؛ با کاغذ گلاسه و رنگی که سرمایه‌گذاری زیادی نیاز داشت. سخنران مذکور با پرداخت چک و هزینه‌ی شخصی، این کتاب‌ها را چاپ کرد و برای تحویل و تسویه با مرکز آموزش بانک تماس گرفت ولی نه تنها کتاب‌ها را از او نخریدند بلکه همکاری آموزشی بانک هم با او قطع شد. او برای پرداخت چک‌ها از طلبکاران مهلت گرفت و بالاخره مجبور شد منزل شخصی‌اش را بفروشد تا بتواند چک‌ها را پاس کند! حالا او مانده بود و تعداد زیادی کتاب که روی همه‌ی آن‌ها آرم آن بانک هم چاپ شده بود و امکان فروش عمومی را نیز نداشت!