قیمتگذاری کتاب و واقعیتهای درآمدی نشر؛ از اشتباهات قیمتگذاری تا سود اصلی چاپ کتاب
در قیمتگذاری کتاب، توجه کردن به مخاطبان بالقوهی کتاب بسیار مهم است؛ مثلاً مخاطبانِ مجموعه کتابهای کلید که در انتشارات کلید آموزش منتشر کردیم، دانشآموزان و دانشجویان هستند و به همین علت، قیمت این مجموعه کتابها را متناسب با توان آنها و کم در نظر گرفتیم. اما مجموعه کتابهای دیگری هم منتشر میکنیم که مخاطب آنها شرکتهای فنی-مهندسی هستند و طبیعی است که توان مالی آنها بیشتر از دانشآموزان است و این کتابها را با قیمت بالاتری منتشر میکردیم. قیمتگذاری کتاب مهم است. اگر تصمیم دارید کتاب را در کتابفروشیها توزیع کنید، باید عرف بازار کتاب را در نظر داشته باشید اما اگر میخواهید کتاب را از طریق وبسایت و یا در کلاسهایتان بفروشید، میتوانید برای آن قیمت بالاتری در نظر بگیرید.
اگر برای کتابتان قیمت بالایی در نظر بگیرید و آن را در کتابفروشیها ویزیت کنید، کتابفروشها در اغلب موارد آن را قبول نخواهند کرد و در صورت دریافت هم موفقیتی در سطح کتابفروشیها نخواهد داشت چون در کتابفروشی، مخاطب در هر موضوعی کتابهای مختلف را مشاهده و مقایسه میکند و قیمت کتاب نیز در تصمیمگیری نهاییِ او مؤثر است. در نظر نگرفتن مخاطب کتاب و محل فروش کتاب در قیمتگذاری، اشتباهی جدی است.
برای آشنایی بیشتر با رویکردهای تجاری نشر و ارزیابی اقتصادی آثار، مقاله آیا چاپ کتاب سود دارد؟ را در سایت کلید آموزش مطالعه کنید.
پول کتابم مهم نیست!
بعضی از نویسندگان، پُزِ فرهنگی میدهند و میگویند پول کتاب برایم مهم نیست و میخواهم کتاب را رایگان توزیع کنم. اگر کتاب شما ارزشمند باشد و مخاطب با خواندن آن با دیدگاه جدیدی آشنا شود و بتواند مشکلی از مشکلاتش را حل کند یا حال او خوب شود، حاضر خواهد بود برای خرید کتابتان هزینه کند. وقتی مخاطب برای کتاب پول میدهد یعنی ارزش کتاب را میداند؛ یعنی کتاب، یک کتاب حرفهای است. در اغلب موارد، کتابهایی که رایگان به افراد داده میشوند را کسی نمیخواند.
اگر واقعاً پول کتاب برای شما مهم نیست، اولاً میتوانید افکار و ایدههایتان را از طریق سایر روشها به دیگران برسانید؛ مثلاً امروزه هر کسی میتواند با هزینهای کم، یک وبسایت داشته باشد یا بدون هزینه در یک پیج اینستاگرام یا کانال تلگرام حرفهایش را به دیگران برساند، شما هم میتوانید از این ابزارها استفاده کنید. ثانیاً میتوانید مسیر درست را برای چاپ کتاب طی کنید و کتاب را به مخاطبان واقعیِ آن که ارزش کتاب را فهمیدهاند بفروشید و اگر پول آن برایتان مهم نیست، مبلغ حاصل از فروش کتاب را به مؤسسات خیریه بدهید. چاپ و انتشار کتاب، یک کار حرفهای است.
انتظار بازگشت تمام هزینههای آموزشی با چاپ اولین کتاب
نقطهی مقابلِ کسانی که میگویند درآمد چاپ کتاب برایم مهم نیست، افرادی هستند که انتظار درآمد زیادی از فروش کتاب دارند و میخواهند هر چه هزینه برای آموزش و یادگیری خود کردهاند را در همان چاپ اولِ نخستین کتابشان به دست بیاورند. چاپ کتابی که فروش برود، فعالیت سودآوری است چون قیمتگذاری آن آزاد است و الزامات قانونی برای قیمتگذاری کتاب وجود ندارد اما در عین حال قیمتگذاری باید بر اساس عرف بازار کتاب باشد. همانطور که اشاره کردم اگر شبکهی توزیع شما شبکهی معمول فروش کتاب و کتابفروشیها است، تعیین قیمت بالا و خارج از عرف برای کتاب باعث میشود کتابفروشیها اصلاً کتاب را قبول نکنند اما اگر خودتان شبکهی فروش داشته باشید (مثلاً در کلاسهایتان) و کتاب را آنجا بفروشید، چون دانشجویانتان به شما اعتماد دارند، قیمتِ بالاتر کتاب را راحتتر میپذیرند اما نکتهی مهم این است که سود حاصل از چاپ کتاب فقط سود مستقیمِ حاصل از فروش آن نیست.
اشتباه بزرگ: تصور اینکه از چاپ کتاب سودی به دست نمیآید
سود مستقیم فروش کتاب، نسبت به منافع دیگری که شما از چاپ کتاب به دست میآورید مبلغ کمی است. اشتباه بزرگی است اگر فکر کنید سود کتاب فقط از روی قیمت کتاب و مابهالتفاوت عدد هزینهی تمام شده و رقم مربوط به میزان فروش حاصل میشود. با چاپ کتاب، شما اعتبار و جایگاهی پیدا میکنید که در نتیجهی آن، مردم خیلی راحتتر و با اعتماد بیشتر از شما مشاوره میگیرند یا محصولات آموزشی شما را میخرند و درآمد اصلی از چنین مسیرهایی به دست میآید. به درآمد مستقیم فروش کتاب زیاد فکر نکنید.
وقتی شما کتابی چاپ میکنید در حقیقت در جایگاه یک متخصص قرار میگیرید و مخاطبان کتابتان به شما اعتماد میکنند. این اعتماد، سرمایهی شما است و میتوانید از آن استفاده کنید. میتوانید در کتابتان دورههای آموزشی که در موضوع کتاب دارید را معرفی کنید، خدمات مشاوره ارائه دهید یا فیلمهای آموزشی تهیه کنید. سود اصلی شما از کل این خدمات تخصصی که ارائه میکنید به دست میآید.
اشتباه هفتاد و چهارم: بررسی مداوم و مکرر آمار فروش لحظهای کتاب
اگر نسخهی الکترونیک کتابتان را در سایتهای تخصصی کتاب عرضه کردهاید، میتوانید در هر لحظه گزارشات فروش را بررسی کنید. برخی نویسندگان با چاپ اولین کتابشان، مثلاً هر روز صبح به سراغ اینترنت رفته و کنترل میکنند که چند جلد از کتابشان فروش رفته است و این کار تقریباً عادت روزانهی آنها میشود چون دوست دارند هر روز شاهد فروش کتابشان باشند. این روش باعث افت روحیهی نویسنده خواهد شد و میتواند بر نویسندگی فرد هم تأثیری منفی بگذارد. برای بررسی آمار فروش کتابتان یک زمانبندی مشخص داشته باشید و به جای آن که هر روز چند بار فروش کتابتان را بررسی کنید، این زمان را به نوشتن کتاب بعد یا محتوای تبلیغاتی اثرگذار برای کتابتان اختصاص دهید.
یک پیج اینستاگرام پرمخاطب دارم، اما کتاب من را نمیخرند
بعضی نویسندگان به شبکههایی خوب و کارا دسترسی دارند که میتوانند کتابشان را از طریق آن شبکهها معرفی کرده و به فروش برسانند اما اشتباهشان این است که در شبکههای ارتباطیشان، خود را با یک هویت معرفی میکنند ولی کتابشان هویتی متفاوت دارد. همین گروه از افراد، گله هم میکنند که چرا با اینکه کتاب را معرفی کردم کسی آن را نخرید؛ مثلاً شاید شما یک دبیر ریاضی هستید و بهعنوان یک دبیر خوب هم شناخته شدهاید، حالا اگر شما کتاب داستان بنویسید شاید تعدادی از نزدیکانتان به دلیل رودرواسی از شما خرید کنند اما بهصورت بالقوه نمیتوانید از شبکهی ارتباطیِ موجودتان و افرادی که شما را با موضوع و کتاب ریاضی میشناسند انتظار داشته باشید که کتاب داستانِ شما را بخرند.
یا اگر شما یک پیج اینستاگرام دارید و در آن تصاویر کافهگردی و رستورانگردی خود را به اشتراک میگذارید، شاید این پیج در صورتی که کتابی دربارهی بررسی رستورانهای شهر بنویسید، به شما در فروش کتاب کمک کند ولی اگر کتابی دربارهی رموز موفقیت شغلی تألیف کنید، کمکی به فروش کتابتان نخواهد کرد. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره اصول ارتقای فروش، بخش بازاریابی کتاب در سایت کلید آموزش را مرور کنید.

