خطاهای رایج در آماده‌سازی کتاب: از قطع و صفحه‌آرایی تا رزولوشن تصاویر چاپ

صفحه آرایی کتاب

اشتباهات رایج نویسندگان در آماده‌سازی، قطع کتاب و کیفیت تصاویر چاپ

من خودم دستی بر آتش دارم! بعضی پدیدآورندگانِ کتاب هستند که احتمالاً با فتوشاپ تا حدی آشنایی داشته و کمی هم «ایندیزاین» بلد هستند، در مدرسه هم در درس انشا ۲۰ گرفته‌اند و حالا تصور می‌کنند که همه‌ی کارهای کتاب را باید خودشان انجام دهند؛ از ویراستاری تا صفحه‌آرایی و طراحی جلد، در صورتی که هر کدام از فعالیت‌های فوق، یک فعالیت حرفه‌ای است. در بهترین حالت شاید چنین شخصی ابزار را بشناسد اما ریزه‌کاری‌های آن ابزار را نمی‌داند. چنین فردی از بازخورد مشتری در مورد سبکِ استفاده از یک ابزار آگاه نیست و علاوه بر آن، وقت باارزشی که می‌تواند با استفاده از آن چند کتاب حرفه‌ای بنویسد را صرف انجام کاری می‌کند که در آن تخصص ندارد.

اگر شما خودتان این ابزارها را می‌شناسید یا در کلاس‌هایی شرکت کرده‌اید که آموزش‌هایی در مورد آن‌ها به شما داده شده، به معنای این نیست که خودتان همه این کارها را انجام دهید. بلکه آگاهی شما باعث ایجاد یک زبان مشترک با تیم تولید می‌شود (مانند تجربه‌ای که در همکاری با آقای نصرتی داشتیم).

برای آشنایی با محصولات مکتوب و استانداردهای آماده‌سازی نشر، می‌توانید کتاب اشتباهات متداول در نوشتن، نشر و فروش کتاب را در فروشگاه کلید آموزش بررسی کنید.

انتخاب قطع کتاب صرفاً بر اساس علاقه شخصی

ممکن است شما از ابعاد کتابی خوشتان آمده باشد اما فقط علاقه‌ی شخصی شما برای تصمیم‌گیری درباره‌ی ابعاد کتاب (قطع کتاب) کافی نیست. قطع‌های معمولی کتاب، برای مخاطبان آشناتر است و از طرفی کتاب‌فروشی‌ها هم در ویترین و قفسه‌هایشان قطع‌های معمول کتاب را راحت‌تر عرضه می‌کنند. قطع نامعمول کتاب باعث می‌شود کتاب‌فروشی‌ها یا کتاب را دریافت نکنند و یا این‌که کتاب در کتاب‌فروشی، محل خوبی برای نمایش و عرضه نداشته باشد. در هر موضوعی که می‌نویسید کتاب‌های رایج در آن موضوع را بررسی کرده و مطابق با عرف آن رشته، کتاب منتشر کنید؛ مثلاً کتاب‌های دانشگاهی را معمولاً در قطع وزیری، کتاب‌های روانشناسی و مدیریت عمومی را رقعی، کمک‌درسی را رحلی و کتاب‌های کودک را در قطع خشتی منتشر می‌کنند.

اصرار بر چاپ تنها یک صفحه رنگی

کتاب به‌صورت صفحه به صفحه و تک‌برگ چاپ نمی‌شود، بلکه بسته به سایز کتاب، به‌طور چندصفحه‌ای و هم‌زمان چند صفحه از کتاب چاپ می‌شود. در قطع‌های متداول‌ترِ کتاب که قطع‌های وزیری و رقعی هستند، هر هشت صفحه از کتاب، هم‌زمان باهم چاپ می‌شوند؛ به همین دلیل اگر شما حتی تصمیم بگیرید که فقط یک صفحه از کتاب را رنگی چاپ کنید، باز هم باید هزینه‌ی چاپ رنگیِ هشت صفحه را بپردازید پس بهتر است از رنگ در سایر صفحاتی که همزمان چاپ می‌شوند با هم استفاده کنید.

گاهی بنا به دلایلی برای مؤلف، ضروری است که برخی صفحات کتابش به‌صورت رنگی چاپ شوند. ممکن است تصویرِ بدون رنگِ یک سوژه‌ی درج‌شده در کتاب، به‌اندازه‌ی کافی گویا نباشد یا امکان دارد برای درک بهترِ موضوع توسط خواننده، استفاده از نموداری رنگی ضروری باشد و یا دلیل دیگری برای چاپ رنگی پیش بیاید. مثلاً در مجموعه‌کتاب‌های کلید، کتاب کلید فتوشاپ، لازم بود رنگی چاپ شود. اشتباه متداولی که در این مورد اتفاق می‌افتد این است که فقط همان تصویر یا نمودار به‌صورت رنگی چاپ می‌شود و با وجود امکان فنی، از رنگ در بقیه‌ی صفحات، استفاده‌ی مناسب به عمل نمی‌آید؛ غافل از این‌که در چاپ ۸ صفحه به طور همزمان، می‌توانیم با استفاده از رنگ، کادرهای زیبایی ایجاد کنیم تا هم جذابیت بصری بیشتری ایجاد شود و هم بر نکات خاصی در کتاب تأکید کنیم.

استفاده از عکس‌های بی‌کیفیت گروه‌های تلگرامی در کتاب

کیفیت تصویری که در مانیتور می‌بینید، عیناً قابل چاپ نیست. استاندارد نمایش تصویر در صفحه‌ی نمایش (مانیتور، تبلت، گوشی و…) با استاندارد چاپ کتاب متفاوت است. در صفحه‌ی نمایش، تصاویر از ترکیب سه رنگ اصلی که اصطلاحاً آن را RGB می‌نامیم نمایش داده می‌شوند اما در چاپ، هر تعداد رنگی که داشته باشیم از ترکیب چهار رنگ مخصوص چاپ CMYK یعنی سیان (سبزآبی)، ارغوانی، زرد و مشکی به دست می‌آید. با توجه به متفاوت بودن شیوه‌ی نمایشِ تصویر در این دو روش، بارها اتفاق می‌افتد که شما تصویری را در مانیتور مشاهده می‌کنید و به نظرتان می‌رسد که کیفیت آن خوب است اما اگر همان تصویر را چاپ کنید، می‌بینید که کیفیت کمی دارد و تصویر به‌صورت مربع‌های کوچک شطرنجی دیده می‌شود.

برای جلوگیری از پیش آمدن این مشکل، تصویرهایی را انتخاب کنید که رزولوشن آن‌ها حداقل 300 dpi باشد. وقتی در گوگل تصویر را جستجو می‌کنید در قسمت Tools، به‌جای گزینه‌ی Any size، گزینه‌ی Medium را انتخاب کنید تا تصاویری با کیفیت بالا به شما نمایش دهد. اگر عکس‌ها را از صفحه‌ی کامپیوتر ذخیره می‌کنید، ابزار PrintScreen مناسب ذخیره‌ی عکس‌ها نیست چون تصاویر در این حالت با کیفیت نامناسب ذخیره می‌شوند و میزان رزولوشن آن‌ها 72 است. برای ذخیره تصویر از صفحه نمایش بهتر است از نرم‌افزارهایی مثل Snipping Tool استفاده کنید و پس از ذخیره تصویر، آن را با نرم‌افزار فتوشاپ باز کرده و رزولوشن را به 300 تغییر دهید. همچنین برای یادگیری تکنیک‌های بیشتر در حوزه نشر، می‌توانید مقالات بخش نویسندگی و نشر کلید را مطالعه کنید.

تحویل دادن عکس‌های کتاب از طریق فایل ورد

امروزه برای صفحه‌آراییِ حرفه‌ایِ کتاب، نرم‌افزارهای تخصصی وجود دارد که معروف‌ترین آن‌ها نرم‌افزار Adobe InDesign است. ناشران حرفه‌ای با استفاده از این نرم‌افزار، صفحه‌آرایی کتاب را انجام می‌دهند. اگر کتاب را در فایل ورد در حالی که دارای تصاویر است به ناشر یا صفحه‌آرای کتاب می‌دهید، ضرورت دارد که عکس‌ها را جداگانه هم به ناشر یا صفحه‌آرا تحویل دهید چون هنگام ذخیره‌ی تصاویر در فایل ورد، تصاویر طیِ یک مرحله تغییر کیفیت می‌دهند و استفاده‌ی مجدد از آن‌ها ممکن نیست.

تصاویر کتاب را جداگانه تحویل دهید تا برای صفحه‌آراییِ حرفه‌ای، از تصاویر اصلی استفاده شود. همچنین دقت کنید شماره‌گذاریِ تصاویری که جداگانه ارسال می‌کنید طوری باشد که صفحه‌آرا متوجه شود از کدام تصویر باید در کدام صفحه استفاده کند. برای آشنایی با ابزارهای استاندارد طراحی، مطالعه مرجع تخصصی ادوبی ایندیزاین (Adobe InDesign) نیز مفید است.

انتظار برای نوشتن یک کتاب کاملاً بی‌نقص در اولین تجربه

بسیاری از نویسندگان که امروز بسیار معروف هستند و کتابشان در تیراژهای بالا به فروش می‌رسد، اولین کتابشان کتابی ضعیف بوده است. انتظار نداشته باشید که از اول کتابی عالی بنویسید. طبیعی است که به مرور زمان با افزایش مطالعات، درک و آگاهی شما، کتاب‌های بهتر و کامل‌تری بنویسید.

برای بررسی نمونه آثار موفق و الگوهای انتشار، می‌توانید به بخش کتاب‌های عمومی و تخصصی کلید سر بزنید.


    مشاوره رایگان آموزش نویسندگی و چاپ کتاب